200 Χρόνια από την Εθνεγερσία

200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ  

Η προσφορά τέως ΔΗΜΟΥ ΑΡΗΝΗΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑΣ

1.Ο γεωγραφικός χώρος

Στα χρόνια της δεύτερης τουρκοκρατίας (1715-1821) η περιοχή ανάμεσα στα δυό ποτάμια,  του    Αλφειού και της Νέδας, άλλοτε επαρχία Ολυμπίας  ένα μέρος του γεωγραφικού της χώρου  υπαγόταν στο βιλαέτι Φαναρίου και ένα άλλο στο βιλαέτι Αρκαδιάς (Κυπαρισσίας).

   2.Το εθνεγερτήριο σάλπισμα

Με το εθνεγερτήριο σάλπισμα τα 11 χωριά του τέως δήμου Αρήνης προσέτρεξαν και πρόσφεραν τα παλληκάρια τους στον αγώνα.

Αλλοι πολέμησαν δίπλα στους Ολύμπιους οπλαρχηγούς και άλλοι με τους Τριφύλιους.

Η περιοχή του τέως Δήμου Αρήνης με τα 11 χωριά της στα χρόνια της Τουρκοκρατίας βρισκόταν κάτω από την αυστηρή επιτήρηση του Τούρκου αγά του Φαναρίου που ήλεγχε τα χωριά Τσορβατζί (Αρήνη), Σκλήβα (Μηλέα), Τρύπες (Χρυσοχώρι), Μπαράκου (Μάκιστος), Κουμουθέκρα (Αρτέμιδα) και Σμέρνα και του Τούρκου αγά της Αρκαδιάς (Κυπαρισσίας) που ήλεγχε τα υπόλοιπα χωριά του τέως Δήμου Αρήνης δηλ. την Αλβενα (Μίνθη), Γολέμι (Ροδινά), Καλύδωνα και Μπισχίνι (Σχίνοι) τα οποία μαζί με τα άλλα χωριά της περιοχής Ζούρτσας αποτελούσαν τότε το κόλι Ζούρτσας.

Ακόμη ο αγάς του Λάλα ήλεγχε την παραλιακή ζώνη από το σημερινό χωριό Κακόβατος μέχρι την Αγουλινίτσα (Επιτάλιο) και νέμονταν τα ιχθυοτροφεία της περιοχής.

3.Οι πρωτεργάτες της Λευτεριάς (Αγώνες και θυσίες)

Οι πρωτεργάτες της λευτεριάς του’21 από τον τέως Δήμο Αρήνης ήταν απλοί μαχητές και οι περισσότεροι απ’αυτούς δεν ήξεραν να γράφουν ούτε το όνομά τους. Στις αιτήσεις που υπέβαλαν αργότερα για την απονομή αριστείου πολλοί υπογράφουν ως «αγράμματοι».

Δεν έμαθαν οι περισσότεροι γράμματα αλλά γνώριζαν καλά τις ελληνικές τους ρίζες και τι σημαίνει σκλαβιά.

Γι’αυτό όταν ήλθε η ώρα του ξεσηκωμού πήραν τα όπλα και πολέμησαν μαζί με τους γείτονές τους Ανδριτσάνους και Ζουρτσάνους.

Πολέμησαν υπό τους Ολύμπιους και Τριφύλιους οπλαρχηγούς. Ο ρόλος τους στην επανάσταση του 1821 ήταν πρωταγωνιστικός.

Ο πρώτος νεκρός του αγώνα ήταν από τον τέως Δήμο Αρήνης. Ηταν ο σημαιοφόρος Κυριάκος Τουγιόπουλος από το χωριό Κουμουθέκρα (Αρτέμιδα σήμερα).

Επεσε στην πρώτη μάχη του αγώνα στις 28 Μαρτίου 1821 στα στενά του Αγιο-Θανάση κοντά στην Καρύταινα.

Μέχρι και τη Στερεά Ελλάδα έφθασαν οι αγωνιστές από τον τ.Δήμο Αρήνης και πήραν μέρος σε πολλές μάχες.

Στο Αργος και στα Δερβενάκια αρίστευσαν και εκεί ανάγκασαν τον Κολοκοτρώνη να γράψει τη βαρυσήμαντη φράση «Ηρθανε οι Αρκαδινοί (Τριφύλιοι) και ίσιωσαν με τα ποδάρια τους τα ταμπούρια του Δράμαλη».

Στη μάχη της Γράνας (10/8/1821) που διάρκεσε  7 ώρες πήραν μέρος αρκετοί από τον τ. Δήμο Αρήνης οι οποίοι δια συνεχούς τυφεκισμού απόκρουσαν 3.000 Αλβανούς υπό τον Αντιστράτηγο Αλιόμπεη τον οποίο τελικά φόνευσε ο γενναίος αγωνιστής Αναγνώστης Σαμπρής από την Αλβενα (Μίνθη).

Αρκετοί πολέμησαν στα Μεσσηνιακά φρούρια Μεθώνης και Κορώνης δίπλα στο συμπατριώτη τους επίσκοπο Μεθώνης Γρηγόριο Παπαθεοδώρου που γεννήθηκε στο βουνοχώρι της Ολυμπίας Αλβενα (Μίνθη) στις 12 Νοεμβρίου 1770.

Η παράλιος περιοχή της Δυτικής Πελοποννήσου που οδηγούσε από το νότο προς το βορρά ήταν χρήσιμη για τον Τούρκο επιδρομέα, γιατί διευκόλυνε τη μετάβαση και την άνετη μετακίνηση του ιππικού προκειμένου τα στρατεύματά του να μεταβούν από τα παράλια της Μεσσηνίας στην Ηλεία, Πάτρα και εκείθεν στην Αιτωλοακαρνανία.

Ο ορεινός όγκος της περιοχής και συγκεκριμένα τα βουνά της άλλοτε επαρχίας Ολυμπίας και τα πλησιέστερα προς την παραλιακή ζώνη, ο Λαπίθας και η Βουνούκα αποτελούσαν καταφύγιο και ακένωτη πηγή μαχητών για αυτό και ο Ιμπραήμ επεδίωξε την καταστροφή τους.

Δεν υπήρξε χωριό  που να μην κάηκε στο πέρασμά του Τουρκο-Αιγύπτιου επιδρομέα. Απ’ όπου περνούσε ερείπια και πτώματα άφηνε πίσω του. 

Στην πρώτη επιδρομή του ο Ιμπραήμ (Οκτώβριος 1825) ερχόμενος από τα Μεσσηνιακά κάστρα έκαψε και λεηλάτησε τα πεδινά χωριά από το Μπούζι (Ελαία) μέχρι το Ξηροχώρι.

Εκαψε τα χωριά  Αη-Λιάς, Γλάτσα, Καλύδωνα, Μπισχίνι και τα Αλβενεϊκα καλύβια στη Ζαχάρω.

Από εκεί προχώρησε προς τα χωριά Τσορβατζί, Γολέμι, Σκλήβα, Τρύπες με αντικειμενικό σκοπό να κάψει την Αλβενα.

Ο κόσμος των χωριών εγκατέλειψε τα σπίτια του και κατέφυγε στα ορεινά μέρη προς το κάστρο της Αλβενας (Αράκλοβο) για ασφάλεια.

Εκεί κατέφθασαν δυνάμεις από Ανδριτσάνους, Ζελεχοβίτες, Μπαρτζελαίους και Ζουρτσάνους με επικεφαλής τους καπεταναίους  Δήμο Κανελλόπουλο και Νικόλαο Ζαρειφόπουλο.

Αποκαλυπτικές είναι δύο επιστολές καπεταναίων της εποχής τις οποίες παραθέτω στο βιβλίο.

Στις 3 Φεβρουαρίου 1830  με το πρωτόκολλο του Λονδίνου αναγνωρίστηκε η Ελληνική ανεξαρτησία.

Η Ελληνική επανάσταση τελείωσε. Στοίχισε όμως βαρύτατα. Εκατοντάδες χιλιάδες Ελλήνων χάθηκαν στα πεδία των μαχών.

Στην πρώτη περίοδο η επανάσταση ξεκίνησε με ενθουσιασμό, εκφάνσεις ανδρείας και αυτοθυσιών απερίγραπτες, επιτυχίες εντυπωσιακές κατά των Τούρκων αλλά λίγο αργότερα εκφυλίστηκε με εμφύλιους σπαραγμούς και διχόνοια που οδήγησε σε αιματηρές συγκρούσεις Ρουμελιώτες και Μωραϊτες και αργότερα τη φυλάκιση των πρωτεργατών του αγώνα Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα οι οποίοι παρά λίγο γλύτωσαν την καρατόμησή τους.

Στη δίκη τους που έγινε στο Ναύπλιο πέντε (5) ευηπόληπτα πρόσωπα από τον παραπάνω Δήμο και συγκεκριμένα από την Αλβενα πήγαν ως μάρτυρες υπεράσπισης και με τις μαρτυρίες τους διέψευσαν τους ψευδομάρτυρες.

Αυτή η σύντομη ιστορική αναδρομή είναι αφιερωμένη στους αγωνιστές από τον τ.Δήμο Αρήνης που με το αίμα τους πότισαν το δέντρο της λευτεριάς.

Αρκετοί από τους αγωνιστές δεν επέστρεψαν στα χωριά τους.

Η ιστορία αλλά και η τοπική ιστοριογραφία δεν μας έμαθε όλα τα ονόματα των αγωνιστών από τον παραπάνω Δήμο που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην έκβαση του αγώνα του 1821.

Ορισμένοι παραμένουν άγνωστοι και λησμονημένοι από τις επόμενες γενιές 200 χρόνια μετά τη σύσταση του ελεύθερου κράτους.

4.Το δικό μας χρέος

Με τη συμπλήρωση 200 χρόνων έκανα μια προσπάθεια καταγραφής όλων των αγωνιστών από τον τέως Δήμο Αρήνης που είχαν πάρει μέρος στον εθνικό ξεσηκωμό.

Μετά από πολύμηνη έρευνα στα ΓΑΚ, σε ιστορικά βιβλία και απομνημονεύματα αγωνιστών, άντλησα τα στοιχεία της έρευνάς μου και κατέγραψα τελικά τους 142 πρωτεργάτες της λευτεριάς από τον τέως Δήμο Αρήνης που εντόπισα και το αποτέλεσμα της έρευνάς μου το αποτύπωσα σε βιβλίο.

Εγραψα την ιστορία τους γιατί δεν τους πρέπει η ανωνυμία και η δράση τους στον εθνικό ξεσηκωμό.

Να μη μείνουν λησμονημένοι, να τους μάθουν οι συγγενείς και οι συμπατριώτες τους και να τους τιμήσουν όπως αρμόζει.

Εχουν περάσει 200 χρόνια μετά από τη σύσταση του ελεύθερου κράτους και αρκετοί από αυτούς παραμένουν άγνωστοι και λησμονημένοι.

Εμειναν στην αφάνεια και τους σκέπασε η σκόνη της λήθης. Οι απόγονοί τους δεν τους γνωρίζουν.

Τα ονόματα τους, η δράση τους και πλήθος εγγράφων και πιστοποιητικών παρατίθενται στο βιβλίο που γράφτηκε για τους πρωτεργάτες της λευτεριάς του’21 από τα 11 χωριά του τέως Δήμου Αρήνης.

Μετά από 200 χρόνια οφείλουμε να αποτίσουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής σε αυτούς και στον τόπο που τους γέννησε και να γράψουμε σε ηρώα τα ονόματά τους για να μην ξεχαστούν.

Τιμή και δόξα στους πρωτεργάτες της λευτεριάς από τα 11 χωριά του τέως Δήμου Αρήνης Ολυμπίας, που συστρατεύτηκαν με αγωνιστές άλλων περιοχών και έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στον αγώνα για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού.

Αναπολώντας τους αγώνες και τις θυσίες τους ας αναβαπτιστούμε όλοι ακούγοντας τους στίχους του εθνικού μας ποιητή Κωστή Παλαμά.

Αυτό το λόγο θα σας πω

δεν έχω άλλον κανένα

Μεθύστε με  το αθάνατο

κρασί του Εικοσιἐνα

και να κάψουμε λίγο αγνό μοσχολίβανο ευγνωμοσύνης στη μνήμη τους.

 

Ο αριθμητικός κατάλογος των αγωνιστών από τον τ.Δήμο Αρήνης

 


ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΚΑΤΑ ΧΩΡΙΟ (Αριθμητικά)

Α/Α

ΧΩΡΙΟ

ΑΤΟΜΑ

1

Αλβενα  (Μίνθη)

71

2

Γολέμι  (Ροδινά)

3

3

Καλύδωνα

13

4

Κουμουθέκρα  (Αρτέμιδα)

4

5

Μπαράκου (Μάκιστος)

1

6

Μπισχίνι (Σχίνοι)

12

7

Ξηροχώρι

4

8

Σκλήβα  (Μηλέα)

3

9

Σμέρνα

17

10

Τρύπες  (Χρυσοχώρι)

2

11

Τσορβατζί (Αρήνη)

12

 

ΣΥΝΟΛΟ

142

Comments